138195916_2495824777230889_1412898246318283240_n

Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн нэр томьёоны толь бичиг хэвлэгдэн гарлаа

[vc_row][vc_column][vc_column_text]Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн газар, Бүх нийтийн үүргийн сан, Шинжлэх ухаан технологийн их сургууль, Монгол Улсын их сургууль хамтран Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн нэр томьёоны толь бичгийг эрхлэн гаргалаа. Салбарын нэр томьёоны толь бичигтэй болсноор цаашид мэргэжлийн үг хэллэг, нэр томьёог өөр, өөрөөр орчуулах, хоёрдмол салаа утгаар тайлбарлах, хэрэглэх явдал буурах бөгөөд хүн хооронд зөв ойлголтыг бий болгоход чухал ач холбогдолтой юм. Мэргэжлийн үгийн орчуулга нь улс орнуудын хөгжил, соёлын ялгаа, сэтгэлгээний онцлог, мэдээллийн агуулгаас хамааран тухайн үгийг утга нь дүйсэн ганц үгээр орчуулахад хүндрэлтэй байдаг. Иймээс мэргэжлийн нэр томьёо, үг хэллэгийг монгол хэл рүү зөв орчуулах, тохирсон нэр томьёог онооход нэгэнт олон улсын хэмжээнд түгээмэл хэрэглэж хэвшсэн нэр томьёог тэр чигээр нь хэвшүүлбэл бусад орны мэргэжлийн хүмүүстэй харьцахад илүү дөхөм байлгах үүднээс англи үгийг галигласан ч монгол хүний сэтгэл оюунд буухад ойр байлгах мөн эх хэлний зүй тогтолыг эвдэхгүйн тулд аль болох монгол орчуулгыг нэмж өгчээ. Энэхүү толь бичигтэй  цахим хэлбэрээр танилцах бол ЭНД  дараарай [/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Дэлгэрэнгүй
AdobeStock_187428140-1024×587

Интернетийн ачаалал 2019 онтой харьцуулахад 80 орчим хувиар нэмэгдлээ

[vc_row][vc_column][vc_column_text]Олон улсад бизнесийн статистик мэдээллээр тэргүүлэгч www.statista.com -оос гаргасан 2018 оны судалгаанд Монгол Улсын интернетийн хэрэглэгчийн 73% нь зөөврийн болон суурин компьютероос, 25% нь гар утаснаас, 1% нь таблет ашиглан интернетэд холбогдож байгаа гэж дурджээ. Харин 2020 оны 4 дүгээр сарын шинэчлэгдсэн мэдээллээр гар утаснаас интернетэд холбогдож байгаа хэрэглэгчийн тоо 40.2% болж огцом өссөн байна. Энэхүү мэдээллээс харахад хоёрхон жилийн дотор ухаалаг гар утасны хэрэглээ даруй 1.6 дахин өссөн нь харагдаж байгаа нь илхэн хэдий ч цаад мөн чанартаа харилцаа холбооны үйлчилгээний эрхлэгчдийн өндөр хөрөнгө оруулалт, хөдөлмөр зүтгэл шингэсэн байдаг ажээ. Энэ хүрээнд харилцаа холбооны үйлчилгээ эрхлэгчид 4G сүлжээ, WiFi  сүлжээг байгуулж, гадаадаас интернетийн урсгалыг аль болох хямд үнээр түрээслэхээр тасралтгүй гэрээ хэлэлцээ хийж, гадаад, дотоодын сонирхолтой контентийн санг бий болгохоор ажилласаар иржээ. Өнөөдөр ч үйлчилгээ эрхлэгчид хэрэглэгчдийг тасралтгүй чанартай үйлчилгээгээр хангахын тулд хөл хорио тогтоосон энэ үед ч эрсдэлийг умартан 24/7 цагаар ажиллаж байна. ХӨЛ ХОРИОТОЙ ХОЛБООТОЙ ХҮМҮҮСИЙН ЯРИАНЫ ХЭРЭГЛЭЭ БУУРЧ, ДАТА ХЭРЭГЛЭЭ ӨСЧЭЭ Ярианы ачаалал 2020 оны 10 дугаар сараас 12 дугаар сарын үзүүлэлт өмнөх оны мөн үеийн дундажтай харьцуулахад 8-10% багассан байгаа нь хөл хориотой холбоотойгоор хүмүүсийн ярианы хэрэглээ багассан гэж дүгнэж болохуйц харагдаж байна.  Хүснэгт 1. Ярианы ачаалал 2019 он сараар ярианы ачаалал 2020 он сараар ярианы ачаалал тоон үзүүлэлт, мэдээ /Erl/ нийт багтаамжийн эзлэж буй хувь тоон үзүүлэлт, мэдээ /Erl/ нийт багтаамжийн эзлэж буй хувь 1 21,526 42% 1 21,686 42% 2 21,176 42% 2 20,575 39% 3 22,801 45% 3 21,658 41% 4 21,657 43% 4 20,130 38% 5 23,214 46% 5 21,222 40% 6 22,411 44% 6 21,384 40% 7 21,383 43% 7 20,743 39% 8 22,276 43% 8 21,949 41% 9 23,288 46% 9 23,145 44% 10 23,323 46% 10 23,151 44% 11 22,911 46% 11 22,293 42% 12 22,418 43% 12 22,574 42% Дата ачааллын хувьд 2019 оны ачааллаас харахад дата өсөлт харьцангуй тогтвортой буюу жилийн туршид улиралд дунджаар 10 гаруй хувиар өсч байсан дүр зураг харагдаж байна. Харин 2020 оны эхний арван сард ачаалал 10-13 орчим хувиар өсч байснаа хөл хорио тогтоосон 11 болон 12 дугаар сард 20 гаруй хувиар өсчээ. 2020 оны 11,12 сарын дата ачаалал 2019 оны мөн үетэй харьцуулахад дунджаар 80 гаруй хувиар нэмэгдсэн байна. Дата ачааллыг ерөнхийд нь 2019, 2020 оны сараар харьцуулж үзвэл дата хэрэглээ 1.5-2 дахин нэмэгдсэн харагдаж байна. Энэ нь цар тахлын хөл хорионоос үл шалтгаалан хэрэглэгчийн интернэт хэрэглээ тогтмол өсөн нэмэгдэж байна гэж дүгнэж болохоор байна. Хүснэгт 2. Дата хэрэглээ 2019 он сараар дата хэрэглээ /3G, 4G/ 2020 он сараар дата хэрэглээ /3G, 4G/ тоон үзүүлэлт, мэдээ /Gbps/ нийт сүлжээний багтаамжийн эзлэж буй хувь тоон үзүүлэлт, мэдээ /Gbps/ нийт сүлжээний багтаамжийн эзлэж буй хувь 1 15.01 56% 1 28.01 71% 2 15.98 60% 2 30.13 75% 3 15.58 59% 3 32.90 76% 4 17.25 57% 4 33.34 75% 5 19.45 64% 5 34.88 80% 6 19.81 62% 6 37.31 73% 7 20.37 65% 7 36.60 72% 8 21.68 67% 8 37.12 73% 9 23.36 69% 9 40.11 72% 10 25.06 77% 10 40.44 68% 11 25.59 71% 11 45.51 76% 12 26.19 72% 12 48.12 76% График 1. Дата хэрэглээ 2019, 2020 оны байдлаар БҮХ НИЙТИЙН ХӨЛ ХОРИО ТОГТООСОН ҮЕД ИНТЕРНЭТИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭ ЭРХЛЭГЧДИЙН АЧААЛАЛ 30 ХУВИАР ӨСЛӨӨ Интернетийн үйлчилгээний хувьд 2020 оны эхний хагас жилд ачаалал тогтвортой байж, 9 дүгээр сараас эхлэн ачаалал нэмэгдэж, 12 дугаар сарыг дуустал хадгалагдаж байгаа байдал 2019, 2020 онуудад ажиглагдсан. Графикаас харахад 2019 оны 10,11,12 саруудад ачаалал сард дунджаар 6 хувь орчмоор жигд нэмэгдэж байсан байна. Харин 2020 оны 8, 9,10 саруудад сард 10 орчим хувиар жигд нэмэгдэж байснаа бүх нийтийн хөл хорио тогтоосон 2020 оны 11, 12 сард өмнөх 9, 10 сартай харьцуулахад 30 гаруй хувиар огцом өслөө. Мөн албан байгууллагуудад үйлчилгээ үзүүлдэг интернетийн жижиг үйлчилгээ эрхлэгчдийн ачаалал эрс буурсан байгаа бөгөөд зарим үйлчилгээ эрхлэгчид үйл ажиллагаагаа зогсоосон байна. График 2. Интернетийн хэрэглээ 2019, 2020 оны байдлаар /Gbps/ 2020 ОНЫ 11,12 САРУУДАД ИНТЕРНЕТИЙН АЧААЛАЛ ӨМНӨХ ОНЫ МӨН ҮЕТЭЙ ХАРЬЦУУЛАХАД ДУНДЖААР 80 ОРЧИМ ХУВИАР НЭМЭГДСЭН БАЙНА. Нийгэм, эдийн засаг энгийн нөхцөл байдалд байсан 2019 оны ачааллаас харахад интернетийн бөөний урсгалын өсөлт харьцангуй тогтвортой буюу улиралд дунджаар 15 орчим хувиар өсч байсан дүр зураг харагдаж байна. Харин дэлхийн хэмжээнд цар тахлын нөхцөл байдал үүсч, Монгол Улс тодорхой хэмжээгээр нийгмийн харилцаа дээр хязгаарлалт хийж эхэлсэн тодруулбал үндэсний уламжлалт баяр Цагаан Сарыг цахимаар тэмдэглэн өнгөрүүлсэн 2020 оны 2 дугаар сард 2019 оны мөн үетэй харьцуулахад 145 орчим хувиар ачаалал нэмэгдсэн. Мөн 2020 оны 2 дугаар сараас эхлэн боловсролын байгууллагууд, зарим үйлчилгээнүүдийн үйл ажиллагааг цахим болгон өөрчилсөнтэй холбоотой 2,3 дугаар саруудад интернетийн ачаалал харьцангуй их байсан нь харагдаж байна. Харин хязгаарлалтыг сулруулах арга хэмжээ авсан, дотоодод харьцангуй тайван байх хугацааны мөчлөгт буюу 4-8 дугаар сарын хугацаанд ачаалал харьцангуй тогтвортой байжээ. Гэхдээ 2019 оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад 60-70 хувийн өсөлттэй байсан. Дотоодод халдвар алдаж, хөл хорионы дэглэмд шилжсэн 2020 оны 11,12 саруудад оны эхэн үетэй харьцуулахад ачаалал 30 орчим хувиар, харин 2019 оны 11,12 сартай харьцуулахад дунджаар 80 орчим хувиар нэмэгдсэн байна. Интернэтийн бөөний үйлчилгээ эрхлэгчдийн интернэт урсгалын дундаж хэрэглээ /Gbps/ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 2019 43.76 42.23 42.96 43.49 50.18 50.78 47.8 51.67 51.67 61.2 65.8 78.85 2020 97.16 102.91 90.57 73.69 84.27 78.56 75.5 82.08 87.6 90.54 121.82 135.3 Өсөлт 122 143.7 110.8 69.44 68 55 58 59 70 48 85 72 График 3. Интернетийн бөөний урсгал 2019, 2020 оны байдлаар, /Gbps/ БУСАД УЛС ОРНЫ ТУРШЛАГА Олон улсын байгууллага болон бусад улс орнууд COVID-19 цар тахлын үед болоод цар тахлын дараа үед цахим боломжийг ашиглахын тулд харилцаа холбооны үйлчилгээг хүртээмжтэй байлгахад ихээхэн анхаарал хандуулж байгаа бөгөөд  НҮБ-ын төрөлжсөн агентлаг болох Олон улсын цахилгаан холбооны байгууллагаас COVID-19 цар тахлын үед улс орнуудын авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээний талаар товч тайлан гаргасан. Уг тайланд цар тахлын үед улс орнуудын төрийн зүгээс санаачилан төрийн зарим төрлийн үйлчилгээг иргэдэд хүргэхэд яриа, дата төлбөрийг хөнгөлөх, үнэгүй болгохыг үйлчилгээ эрхлэгчдэд уриалж, хувийн хэвшлийн үйлчилгээ эрхлэгчид уг санаачлагыг дэмжиж ажиллах, үйлчилгээ эрхлэгчдийн зүгээс хэрэглэгчдэд зориулан зарим контентийг үнэгүй болгох зэрэг арга хэмжээг авч ажилласан талаар тусгасан байна. Түүнчлэн уг тайланд зарим орны Засгийн газраас тухайлбал, Египет, Тайланд зэрэг орнуудад үүрэн холбоо, интернетийн үйлчилгээг тодорхой хөнгөлөлттэй үнээр хүргэхэд нь зориулж төрөөс нь 10-90 сая ам.долларын татаас болгон олгосон талаар дурджээ. Манай улсын хувьд ч мөн адил үүрэн холбоо, интернетийн үйлчилгээ эрхлэгчдийн зүгээс Засгийн газраас авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээг бүхий л талаар дэмжин ажиллаж байгаа бөгөөд өнөөдрийн байдлаар Засгийн газрын ямар нэгэн дэмжлэг туслалцаа, хөнгөлөлтөд хамрагдаагүй байгаа билээ. Үүрэн холбоо, интернетийн үйлчилгээ эрхлэгчид нь өнөөдрийн байдлаар Засгийн газраас ямар нэгэн дэмжлэг туслалцаа, хөнгөлөлтөд хамрагдаагүй хэдий ч бусад улсын жишгээр Засгийн газраас авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээг бүхий л талаар дэмжин ажиллаж, ард иргэдэд харилцаа холбооны тасалдалгүй, чанартай үйлчилгээг хямд үнээр хүргэхийг зорин ажиллаж байна. Үйлчилгээ эрхлэгчдийн зүгээс ЗГ-ын шийдвэрийг дэмжин ажиллаж буй үйл ажиллагаанууд   № Үйлчилгээ, үйл ажиллагаа Дэмжиж ажиллаж буй үйлчилгээ эрхлэгчид 1 Эрүүл мэндийн яам, УОК-с ирүүлж буй зөвлөмж, анхааруулга мессежийг иргэдэд үнэ төлбөргүй хүргэж ажиллаж байна. Үүрэн холбооны үйлчилгээ эрхлэгчид 2 Иргэдийн шинжилгээний хариуг мэдээлж буй цахим хуудсанд хандахад үнэ төлбөргүй хандах боломжоор хангасан. Үүрэн холбоо, интернетийн үйлчилгээ эрхлэгчид 3 Тархалтыг хурдан илрүүлэх зорилго бүхий иргэдийн зорчсон маршрутын мэдээллийг QR бүртгэлжүүлэхэд ebarimt апп-д хандахад үнэ, төлбөргүй байх  боломжийг хангасан. Үүрэн холбоо, интернетийн үйлчилгээ эрхлэгчид 4 Хэрэглэгчдэд хөл хорио тогтоосон үед олон сувгийн үйлчилгээ эрхлэгчид /IPTV, DDISH TV/ зарим БСШУСЯ-ны “Теле хичээл” болон зарим контентийг үнэ төлбөргүй хүргэж байна. IPTV үйлчилгээ эрхлэгчид 5 Харилцаа холбооны сүлжээний бэлэн байдлыг хангаж, гарсан гэмтэл саатлыг цаг тухай бүрд нь засварлаж байна. Нийт үйлчилгээ эрхлэгчид 6 Нэгдсэн 1-р эмнэлэг, Нэгдсэн 3-р эмнэлэг, Халдварт Өвчин Судлалын Үндэсний Төв зэрэг эмнэлгүүд, мөн ЭМЯ-ны байранд утасгүй интернэтийн сүлжээг үнэ төлбөргүй бий болгосон. Үүрэн холбооны үйлчилгээ эрхлэгч 7 Үндэсний эрүүл мэндийн мэдээлэл өгөх төвийн 119 тусгай дугаарын холболтыг үнэ төлбөргүй суурилуулж, богино хугацаанд ашиглалтад оруулан, найдвартай ажиллагаа, техникийн ашиглалт үйлчилгээг хариуцан ажиллаж байна. Харилцаа холбооны үйлчилгээ эрхлэгчид 8 СӨБ, ЕБС-ийн сурагчдад зориулан www.econtent.edu.mn цахим сайтад байрласан теле хичээлийг гар утаснаас болон өрхийн интернетээр үнэгүй үзэх боломжийг бүрдүүлсэн. Үүрэн холбоо, интернетийн үйлчилгээ эрхлэгчид 9 МУИС, СЭЗИС, АШУҮИС зэрэг нийт 11 их дээд сургуулийн хувьд цахим хичээл явуулж байгаа порталуудыг үнэгүй болгосон төдийгүй оюутан залуус өөрийн сургуулийн цахим сайт руу хэрэглээний болон хурдны хязгааргүйгээр хандаж, дата ашиглан хичээлээ хийж болох хамгийн хямд дата эсвэл үнэгүй байх шинэ  багцыг худалдаанд гаргасан. Үүрэн холбоо, интернетийн үйлчилгээ эрхлэгчид 10 Онцгой байдлын үед ажиллаж байгаа цагдаагийн болон шуурхай штабын албан хаагчдад үнэгүй дата бүхий сим карт олгосон. Үүрэн холбооны үйлчилгээ эрхлэгчид [/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Дэлгэрэнгүй
emongolia

Нийслэлийн архивын газрын 13 үйлчилгээ E-Mongolia-д орлоо

[vc_row][vc_column][vc_column_text]Цахим үйлчилгээний нэгдсэн систем E-Mongolia - д Нийслэлийн архивын газрын 13 үйлчилгээ шинээр нэмэгдлээ. Тодруулбал, Хөдөлмөр эрхлэлтийн лавлагаа Орон сууцны холбогдолтой баримтын лавлагаа Төрийн архивт баримт хадгалагдаагүй тодорхойлолт Нотариатын баримтын хуулбар Захирамжлалын баримт бичгийн лавлагаа/захирамж, тогтоол, тушаал, шийдвэр/ Цалингийн тодорхойлолт Ерөнхий боловсролын сургуулийн Улсын шалгалтын нэгдсэн дүнгийн хуулбар Шилжилт хөдөлгөөний холбогдолтой лавлагаа Шүүхийн шийдвэрийн лавлагаа олгох Акт дүгнэлтийн лавлагаа олгох Нас барсны бүртгэлийн лавлагаа олгох Банк санхүүгийн лавлагаа олгох Цагаатгалын лавлагаа олгох зэрэг үйлчилгээнүүдийг та E-Mongolia-с авах боломжтой боллоо. Үүний зэрэгцээ, E-Mongolia-д дуу яриаг хөрвүүлдэг Chimege систем нэвтэрсэн тул харааны бэрхшээлтэй иргэд www.e-mongolia.mn сайтаар зочилж, үйлчилгээний заавартай танилцах боломжтой болсон бөгөөд цаашид хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд E-Mongolia дамжуулан төрийн үйлчилгээг саадгүй авдаг байх нөхцөлийг бүрдүүлэхээр ажиллаж байна. Цахим үйлчилгээний нэгдсэн систем E-Mongolia-д өнөөдрийн байдлаар 404,160 иргэн хандаж, төрийн үйлчилгээг цахимаар авч байна. Иргэн та гэрээсээ гаралгүй орон зай, цаг хугацаанаас үл хамааран төрийн үйлчилгээг цахимаар аваарай. Веб: e-Mongolia.mn Мобайл апп: iOS App: https://apple.co/36G1ZDR Android App: https://bit.ly/2Sj3nUk Видео заавруудыг эндээс үзнэ үү: https://www.youtube.com/watch?v=gB47rADcym8&list=PLJgODrJp-uE2CY2jxqGvTpylC5xwhzr9B&index=1[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Дэлгэрэнгүй
IMG_9900

Татварын буцаан олголт авах хүсэлтэй иргэд E-Mongolia-с бичиг баримтаа бүрдүүлээрэй

[vc_row][vc_column][vc_column_text]Хүн амын орлогын албан татварын тухай хуулийн дагуу татварын хөнгөлөлтөд хамрагдах хүсэлтэй иргэд бичиг баримтаа E-Mongolia цахим үйлчилгээний нэгдсэн системээс бүрдүүлэхийг зөвлөж байна. Тухайлбал, иргэн та Иргэний үнэмлэх, Нийгмийн даатгалын лавлагаа, Төрсний гэрчилгээний хуулбараа E-Mongolia-с авах боломжтой. Материалыг 2021 оны 2 дугаар сарын 15-ны дотор www.etax.mta.mn сайтад цахимаар хүлээн авч байгаа юм байна.  ОЮУТНЫ СУРГАЛТЫН ТӨЛБӨРИЙН БУЦААН ОЛГОЛТ АВАХ ХҮСЭЛТЭЙ ИРГЭНИЙ БҮРДҮҮЛЭХ МАТЕРИАЛ:  Сургуулийн тодорхойлолт /файл/ Сургалтын төлбөр төлсөн цахим төлбөрийн баримтын дугаар  /Гадаад сургалтын төлбөр төлсөн баримтын файл/ Шаардлагатай тохиолдолд Дагавар, үрчилж авсан хүүхэд болон асран хамгаалагчаар тогтоогдсон асрамж, дэмжлэгт байгаа хүүхэдтэй бол засаг даргын тодорхойлолт /файлаар/ Орлого нотлох баримт /гадаад сургалт/ Цахим үйлчилгээний нэгдсэн систем E-Mongolia-аас авах бичиг баримт Иргэний үнэмлэх Нийгмийн даатгалын лавлагаа Төрсний гэрчилгээ ОРОН СУУЦ ХУДАЛДАН АВСНЫ БУЦААН ОЛГОЛТ АВАХ ХҮСЭЛТЭЙ ИРГЭНИЙ БҮРДҮҮЛЭХ БИЧИГ БАРИМТ Орон сууц барьсан бол Хөрөнгийн үнэлгээний тайлан /файлын хэмжээ 25mb/ Орон сууц худалдан авсан цахим төлбөрийн баримтын дугаар / Үл хөдлөх эд хөрөнгө борлуулсны 2%-ийн баримт/ Орлого нотлох баримт /файл/ Худалдах худалдан авах, захиалгын гэрээ /Нотариатаар баталгаажуулсан гэрээг файлаар хавсаргах/ Цахим үйлчилгээний нэгдсэн систем E-Mongolia-аас авах бичиг баримт Үл хөдлөх эд хөрөнгийн лавлагаа Ү серийн дугаар Иргэний үнэмлэх Нийгмийн даатгалын лавлагаа Орон сууц худалдан авсан, барьсан иргэний хөнгөлөлт эдлэх дараагийн жилд бүрдүүлэх материалын жагсаалт. Татвар төлөгч иргэний бүрдүүлэх материал Үл хөдлөх эд хөрөнгийн лавлагаа Ү серийн дугаар Цахим үйлчилгээний нэгдсэн систем E-Mongolia-с авах бичиг баримт Иргэний үнэмлэх Нийгмийн даатгалын лавлагаа ЦАХИМ ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ НЭГДСЭН СИСТЕМ E-MONGOLIA-Д НЭВТРЭХ ЗААВАР Веб: www.e-Mongolia.mn Мобайл апп: iOS App: https://apple.co/36G1ZDR Android App: https://bit.ly/2Sj3nUk https://www.youtube.com/watch?v=LeJMCwlCFss&list=PLJgODrJp-uE2CY2jxqGvTpylC5xwhzr9B&index=2[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Дэлгэрэнгүй
image

iToim сайт 2020 оны онцлох үйл явдлаар E-Mongolia нэрлэжээ

[vc_row][vc_column][vc_column_text]www.itoim.mn сайт 2020 оны онцлох таван үйл явдлын нэгээр Цахим үйлчилгээний нэгдсэн систем E-Mongolia-г нэрлэжээ. Тус нийтлэлийг хүргэж байна. “E-Mongolia” ба төрийн үйлчилгээ танай гэрт очдог болсон Монгол Улсад  төрийн нэг үйлчилгээг авахад дунджаар 2.5 цаг зарцуулдаг гэх судалгаа байдаг. Үүнд замын түгжрэл, дараалалд зогсох хугацаа багтаж буй. Эстони улс цахим шилжилтийг 20 жилийн турш хийж, сайжруулсны үндсэн дээр төрийн бүх үйлчилгээг нэг платформд багтааж чадсан түүхтэй. Тэгвэл Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн газар цахим үйлчилгээний нэгдсэн систем “E-Mongolia” платформыг ердөө нэгхэн жилийн дотор хөгжүүлж, 2020 оны аравдугаар сарын 1-нд албан ёсоор олон нийтэд танилцуулсан. Ингэснээр иргэд www.e-mongolia.mn болон “e-Mongolia’ гар утасны аппликейшны тусламжтай төрийн 23 байгууллагын 181 үйлчилгээг орон зай, цаг хугацаанаас үл хамааран, оочер, стресс, хүнд сурталгүйгээр гэрээсээ, гар утсаараа авах боломжтой болсон. Ирэх онд төрийн 50 байгууллагын 592 үйлчилгээг “E-Mongolia” платформд нэгтгэх бөгөөд цаашид хиймэл оюунд суурилсан “Чимэгэ” системийг нэвтрүүлэн дуу хоолойгоор төрийн үйлчилгээг хүргэх юм. Технологи хөгжихийн хэрээр гар утаснаасаа төрийн бүх үйлчилгээг авахаас илүү хурдан, үр дүнтэй шийдлийг шаардах болжээ. Өөрөөр хэлбэл төрийн үйлчилгээ таныг хайж очдог байх хэрэгцээ үүссэн. Харин тун удахгүй “E-Mongolia” платформ таны гадаад паспортын хугацаа дуусах гэж байгааг сануулж, “Нэгхэн үйлдлээр” шинэ паспортоо захиалж, гэртээ хүргүүлэх боломжийг бүрдүүлэхээр ажиллаж байна. Хэрэв та Солонгосын визэнд материал бүрдүүлж байгаа бол, цагдаагийн тодорхойлолт, оршин суугаа хаягийн тодорхойлолт авах бол, орлогын нотолгоо зэргийг танд бүрдүүлж авахыг санал болгож, цахимаар авах боломжийг олгох юм. Хамгийн энгийн жишээгээр залуус цэргийн үзлэгээр орохдоо шаардлагтай бичиг баримтуудаа хавтсанд хийж, биедээ авч явах шаардлагагүй болох ирээдүй ойртсоор. Энэ бол шинэхэн, цогц цахим шилжилт юм. Мөн үүрэн холбооны үндэсний оператор компаниуд төрийн үйлчилгээг цахимаар авах боломжийг бүрдүүлж, “e-Mongolia”-д хандахад дата унахгүй байх зохицуулалт хийсэн. Технологийн ийм шийдэл нь төрийн хүнд суртал, хэт данхар бүтэц, орон тооны давхцал, авлигалыг хумих боломжийг олгож буй. Харин энэ бүхнийг бодит болгох ажлыг хэрэгжүүлж буй шинэ үеийн манлайлал Б.Болор-Эрдэнэ болон “E-Mongolia” төслийн хамт олныг манай редакцын зүгээс 2020 оны онцлох тавын нэгээр нэрлэж байна. “E-Mongolia” платформыг Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн газрын дарга Б.Болор-Эрдэнийн Оксфордын их сургуультай хамтран хийсэн “Цахим эрин дэх Монгол Улс” судалгааг үндэслэн хэрэгжүүлсэн юм. Дэлгэрэнгүй нийтлэлийг ЭНД дарж уншаарай [/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Дэлгэрэнгүй
unread

Unread Awards 2020: Оны шилдэг апп

[vc_row][vc_column][vc_column_text]"Unread Media" үүсгэн байгуулагдсан цагаасаа Монголын гарааны бизнесийн орчинд шинэлэг бүтээгдэхүүн үйлчилгээ, инновацлаг арга барилаараа ялгарч, зах зээлээ түүчээлж буй шилдэг стартап, энтрепренерүүдийг алдаршуулсаар ирсэн билээ. Үүний хүрээнд 2016 оноос "Unread Awards" шагналыг санаачлан, бизнес, технологийн чиглэлээр дагнан бичдэг сэтгүүлчдийн саналаар шилдгүүдийг нэрлэх болсон юм. Хэдий цар тахлын улмаас "Unread Awards"-ийн эзэд тодорч, шагналаа гардан авдаг "Unplug 2020" арга хэмжээ тодорхойгүй хугацаагаар хойшлогдсон ч ялагчдын нэрсийг олон нийтэд зарлах нь зүй ёсны хэрэг хэмээн манай хамт олон үзсэн билээ. Тиймээс энэ жилийн шилдэг гар утасны апп-уудыг танилцуулж байна. Бид зах зээлд шинэ өнгө төрх, шинэлэг шийдлийг санал болгон хэрэглэгчдэд илүү таатай, хялбар хэрэглээг үүсгэсэн эдгээр апп-уудыг бүгдийг нь ЯЛАГЧИД хэмээн өргөмжилж байгаадаа таатай байна. Тэд бол 2020 оны Монголын технологийн ертөнцийн өнгийг тодорхойлогчид, жишиг тогтоосон манлайлагчид билээ. ШИЛДЭГ АППЛИКЭЙШНҮҮД CHIMEGE Өнгөрсөн жилийн "Unplug" арга хэмжээний хамгийн анхаарал татсан илтгэл нь С.Бадралын Chimege-г олон нийтэд зарласан мөч байлаа. Хиймэл оюунд монгол хэл сургаж, төрөлх хэлээрээ технологийн дэвшлийг мэдрэх боломж олгох нь тэдний зорилго. Яриаг бичвэрт буулгах Chimege Writer, бичвэрийг ярианд буулгах Chimege Reader апп-ийг нь та нэг ашиглаж үзсэн бол буцах зам үгүй. Ирээдүйг нааш татсан мэт, технологийн боломжийг бодитоор авчирсан мэт сэтгэгдэл төрүүлэх Chimege-ийн шийдэл энэ оны Монголын технологийн ертөнцийн нэгэн тод өнгө байлаа. Татах: iOS | Android Санал болгох: Signature ярилцлага - С.Бадрал E-MONGOLIA Бөөн хүнд суртал, удаан оочер, төвөгтэй бичиг баримтыг март. Одоо танд ердөө ганцхан апп байхад л хангалттай. Монгол Улс "цахим үндэстэн" болох нэгэн том алхмаа энэ онд хийсэн нь E-Mongolia байв. Төрийн үйлчилгээг гар утаснаасаа авах боломжтой болгосон энэ шийдэл нь олон хүний цаг завыг хэмнэж, төрөл бүрийн зардлыг бууруулж, хэрэглэгчдэд илүү хялбар, таатай нөхцөлийг бүрдүүлж чаджээ. Одоогоор 23 байгууллагын 181 үйлчилгээг холбоод буй тус апп ирэх онд 592 төрийн үйлчилгээг цахимжуулах зорилго өвөртлөн ажиллаж байна. Татах: iOS | Android Санал болгох: Би хэрхэн ажилладаг вэ? - ХХМТГ-ын дарга Б.Болор-Эрдэнэ M+MUSIC M+Music бол Монголын хөгжмийн ертөнцтэй таныг танилцуулах, сэтгэл хөдөлгөм эгшиг, гайхалтай тансаг аялгуу, сэтгэл сэргээм үгсээр эрчлэх талбар. "Харанга", "Хурд"-аас Сарантуяа, Ариунаа хүртэл, "Lumino", "Ice Top"-оос ThunderZ, Ginjin хүртэл, "Нисванис", "The Lemons"-оос Namone, Amra хүртэл Монголын рок, поп, хип хопын ертөнцийн үе үеийн уран бүтээлчдийн хамгийн том сан энд бий. 2021 онд гадаад уран бүтээлчдийг нэттгэх төлөвлөгөөтэй байгаагаа зарласан тус апп тахлын үеийн энтертайнмент хэрэглээг бүрэн хангасан апп байлаа. Татах: iOS | Android Дэлгэрэнгүйг: M+Music - Хөгжмийн ертөнцөд тавтай морил! TOMYO Дэлхийн иргэн болохыг хүссэн хүн бүрд зориулсан Tomyo боловсролын технологийн салбарт үсрэнгүй хөгжлийг дагуулсан шинэлэг бөгөөд сонирхолтой, үзүүштэй хийгээд өгөөжтэй шийдлийг санал болгож байна. Салбар салбарын экспертүүд, шилдэг мэргэжилтнүүд энд өөрсдийн мэдлэг туршлагаа хуваалцаж, хэрэглэгчдийг хамтдаа үсрэнгүй хөгжил өөд тэмүүлэхийг урьж буй. Tomyo Skills нэмэлтээрээ хувь хүний хөгжил, карьерын өсөлтийг сонирхож буй хэн бүрд хүртээмжтэй агуулгыг бүтээх болсон нь биднийг ийн онцлоход хүргэлээ. Татах: iOS | Android Санал болгох: Өртөөлөгчид - Б.Энхжаргал /Tomyo-ийн хамтран үүсгэн байгуулагч/ ОНЦЛОХ АППЛИКЭЙШНҮҮД Ухаалаг: Нэрийн хуудсыг ухаалаг утас руу шилжүүлснээр илүү хэмнэлттэй, хүрээлэн буй орчинд ээлтэй амьдралын хэв маягийг үүсгэх нь Ухаалаг-ийн зорилго. ICT Expo 2020-ийн хамгийн онцлох оролцогчдын нэг тэдний апп цар тахлын дараах бизнесийн орчинд улам бүр эрэлттэй болох биз ээ. Дэлгэрэнгүйг: Ухаалаг нэрийн хуудас - Цаасаа хэмнэж, хэрэглээгээ ухаалаг болгоцгооё #СТА: Сэтгэ, тогло, алалц. Энэ бол #СТА-ийн нэрний тайлал, бас үндсэн санаа. Асуулт, хариултын сонирхолтой загварыг ашиглан цагаа хөгжилтэй, зугаатай өнгөрөөхөөс гадна мэдлэгээ сорин олон олон бэлэг, урамшууллын эзэн болохыг тэд санал болгож байна. Энэ оны хамгийн онцлох тоглоом! Дэлгэрэнгүйг: #СТА - Найзуудтайгаа өрсөлдөх сошиал талбар UB Cab: Хөл хорионы үеэрх хамгийн эрэлттэй үйлчилгээ магадгүй такси дуудлага байсан гэдэгтэй маргах хүн цөөхөн биз. Тэгвэл Улаанбаатар хотод хамгийн найдвартай, түргэн шуурхай бөгөөд эрүүл ахуйн шаардлага хангасан такси үйлчилгээ нь UB Cab байлаа. Цар тахлын үеэр тэд илүү олон үнэнч хэрэглэгчтэй болсон нь гарцаагүй. Дэлгэрэнгүйг: Хэрэглээ сайтай монгол апп-ууд UNREAD AWARDS-ИЙН ӨМНӨХ ЯЛАГЧИД 2016 ОНЫ ШИЛДЭГ АПП: TAXIDYOO 2017 ОНЫ ШИЛДЭГ АПП: LENDMN 2018 ОНЫ ШИЛДЭГ АПП: MPLUS 2019 ОНЫ ШИЛДЭГ АПП: INSUR Эх сурвалж: Unread.today [/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Дэлгэрэнгүй
viber_image_2020-12-28_14-07-52

2020 он: 5G-ийг нэвтрүүлэх бодлогын баримт бичгийг баталж, Төрийн 181 үйлчилгээг E-Mongolia-д нэгтгэв

[vc_row][vc_column][vc_column_text]Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн газар 2020 онд хийж, хэрэгжүүлсэн ажлаа тайлагнаж байна. Тус газрын зүгээс 2020 онд улсын хэмжээнд 5G технологийг нэвтрүүлэх талаар бодлогын баримт бичгийг баталсан бөгөөд монголчууд 2023 оноос эхлэн 5G технологийг ашиглах бүрэн боломжтой болох юм. Мөн төрийн 23 байгууллагын 181 үйлчилгээг цахим үйлчилгээний нэгдсэн систем E-Mongolia-д нэгтгэж, олон нийтэд танилцуулсан бөгөөд 2020 онд 400,000 гаруй иргэн төрийн үйлчилгээг цахимаар авч байна. Ирэх 2021 онд E-Mongolia-д төрийн 50 байгууллагын 592 үйлчилгээг нэгтгэхээр төлөвлөж байгаа билээ Үүний зэрэгцээ Үндэсний дата төвийн нөөц төвийг Дархан хотод байгууллаа. Мөн салбарын хамгийн том үзэсгэлэн ICT EXPO - 2020-г цахим болон уламжлалт хэлбэрээр зохион байгуулсан юм. Уламжлалт хэлбэрээр зохион байгуулсан үзэсгэлэнг гурван өдрийн турш 40,000 гаруй иргэн үзэж сонирхсон байна. Харин цахим үзэсгэлэнг та www.ictexpo.mn сайтаас үзэх боломжтой. ICT EXPO - 2020 үзэсгэлэнд агентлагийн зүгээс гарааны 12 компанийг дэмжиж, үнэ төлбөргүй оролцох эрхээр шагнасан нь энэ жилийн үзэсгэлэнгийн гол онцлог байлаа. Ингээд Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн газрын 2020 онд хийж, хэрэгжүүлсэн онцлох ажлыг тоймлон хүргэж байна. [caption id="attachment_58610" align="aligncenter" width="1600"] Монгол Улсын хэмжээнд 5G технологийг нэвтрүүлэх талаар бодлогын баримт бичгийг батлав. Манай улс 2023 оноос 5G технологийг ашиглах боломжтой болно.[/caption]   [caption id="attachment_58611" align="aligncenter" width="1600"] Цахим үйлчилгээний нэгдсэн систем E-Mongolia-г олон нийтэд танилцууллаа. E-Mongolia системд төрийн 23 байгууллагын 181+ үйлчилгээ цахимжсан бөгөөд 400,000 иргэн төрийн үйлчилгээг цахимаар авч байна.[/caption] [caption id="attachment_58618" align="aligncenter" width="1600"] ICT EXPO - 2020 үзэсгэлэнг цахим болон уламжлалт хэлбэрээр зохион байгуулсан төдийгүй гарааны 12 компанийг дэмжин, үнэ төлбөргүй оролцох боломжийг олгов. Үзэсгэлэнг гурван өдрийн турш 40,000 гаруй хүн үзэж сонирхлоо.ICT EXPO - 2020 цахим үзэсгэлэн www.ictexpo.mn сайтаас үзээрэй.[/caption] [caption id="attachment_58692" align="alignnone" width="1600"] Үндэсний дата төвийн нөөц төвийг Дархан хотод байгуулж, ашиглалтад оруулахад бэлэн болов.[/caption] [caption id="attachment_58612" align="aligncenter" width="1600"] Цахим орчинд хүүхэд хамгаалахад баримтлах чиглэлийг боловсруулан батлуулав.[/caption] [caption id="attachment_58613" align="aligncenter" width="1600"] Монгол Улсад телевизийн нэвтрүүлэг, аудио, видео санг интернэтээр дамжуулах үйлчилгээ эрхлэхэд баримтлах чиглэлийг батлуулав[/caption] [caption id="attachment_58615" align="aligncenter" width="1600"] ХЗДХЯ-тай хамтран доорх хуулийн төслүүдийг боловсруулсан- Нийтийн мэдээллийн тухай хуулийн төсөл- Хувь хүний өгөгдөл хамгаалах тухай хуулийн төсөл- Цахим мэдээллиййн аюулгүй байдлын тухай хуулийн төсөл[/caption] [caption id="attachment_58627" align="aligncenter" width="1600"] Төрийн цахим мэдээллийн сан хариуцсан байгууллагаас үйлчилгээ үзүүлэх журмыг батлууллаа.[/caption] [caption id="attachment_58616" align="aligncenter" width="1600"] хөдөө орон нутгийн алслагдсан сумын багт 2G, 4G сүлжээг хүргэж, шинээр 31 цэгт ажлын байр бий болгов.[/caption] [caption id="attachment_58617" align="aligncenter" width="1600"] Хөдөөгийн алслагдсан сум, суурин газарт өргөн зурвасын өндөр хурдны утасгүй болон суурин интернэтийн үйлчилгээг 71 цэгт хүргэв[/caption] [caption id="attachment_58693" align="alignnone" width="1600"] Хоёр аймгийн гурван тосгоныг өндөр хурдны шилэн кабелын сүлжээнд холбов.[/caption] [caption id="attachment_58694" align="alignnone" width="1600"] Ховд, Тэс, Дөргөн, Жаргалант, Галт, Төмөрбулаг, Тосонцэнгэл, Их-Уул, Рашаант сумдуудад үүрэн холбооны сүлжээний өргөтгөл хийлээ.[/caption] [caption id="attachment_58626" align="aligncenter" width="1600"] 243 суманд нөөц тэжээлийн үүсгүүр, 61 суманд цамхаг байгуулсан нь харилцаа холбооны үйлчилгээний бэлэн байдлыг хангаж ажиллахад чухал алхам боллоо.[/caption] [caption id="attachment_58620" align="aligncenter" width="1600"] 9 аймгийн бүх сумдад шуудангийн хүргэлтийн давтамж, хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд дэмжлэг үзүүлсэн.[/caption] [caption id="attachment_58624" align="aligncenter" width="1600"] Бүх аймагт засвар хийх шаардалагатай 196 сумдын харилцаа холбооны нэг цэгийн үйлчилгээний барилгын засварыг хийж, 25 шинэ барилгыг барив.[/caption] [caption id="attachment_58623" align="aligncenter" width="1600"] Цахим нэг цонхны үйлчилгээнд операторын системийг 21 аймаг, 330 сум суурин газар нэвтрүүлэв.[/caption] [caption id="attachment_58622" align="aligncenter" width="1600"] Төрийн 15 байгууллагуудад дотоод удирдлагын системийг нэвтрүүлэв.[/caption] [caption id="attachment_58621" align="aligncenter" width="1600"] 2020 онд 6621 төрийн албан хаагчид тоон гарын үсгийн гэрчилгээ олголоо.[/caption] [/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Дэлгэрэнгүй
DSC03749

Б.Болор-Эрдэнэ: 2021 онд нэмж төрийн 592 үйлчилгээ цахим болно

[vc_row][vc_column][vc_column_text] Технологийн дэвшил ашиглан хэдэн $100 саяын үнэлгээтэй компанийн эзэд болж, хэдэн арван сая $ гадаад, дотоодоос босгон, төр, хувийн хэвшлийг холбон, Цахим үндэстнийг цогцлоож буй залуусыг цувралаар танилцуулж байгаа билээ.  Энэ удаад Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн газрын дарга Б.Болор-Эрдэнэтэй ярилцлаа. В.Ганзориг: E-Mongolia төрийн цахим үйлчилгээний нэгдсэн систем олон нийтэд нээлттэй болоод удаагүй байна. Үр дүн хэр байна вэ? Б.Болор-Эрдэнэ: E-Mongolia цахим сайт, утасны аппликэйшн 10 дугаар сарын 1-нд нээгдсэн. Цахим хуудсаар төрийн 181 үйлчилгээ, гар утасны аппаар дамжуулж 130 гаруй төрийн үйлчилгээг иргэд, аж ахуй нэгжид хүргэж байна. Бид өдөр тутам хөгжүүлэлт хийж, үйлчилгээний тоог нэмж байгаа. Цахим хуудсанд өнөөдрийн байдлаар 312 мянган иргэн хандалт хийж үйлчилгээ авсан. Хоёр сар гараны хугацааны энэ тоо бол өндөр хандалт. Мөн гар утсаараа 120 мянга гаруй иргэд үйлчилгээ авчээ. Ялангуяа хөл хориотой холбоотой иргэд гэрээсээ төрийн үйлчилгээг авахыг эрхэмлэн сүүлийн 2-3 долоо хоногийн хугацаанд E-Mongolia-ийн хандалт 35-45 хувиар өслөө. ЯРИЛЦЛАГЫГ БҮРЭН ЭХЭЭР НЬ ВИДЕО ХЭЛБЭРЭЭР ҮЗЭХИЙГ ХҮСВЭЛ ТА ДООРХИ ХОЛБООСЫГ ДАРНА УУ! - E-Mongolia цахим хуудас болон гар утасны аппликэйшнээр хүргэж байгаа үйлчилгээний тоо яагаад ийм ялгаатай байна вэ? - E-Mongolia бол төрийн үйлчилгээг нэг үйлчилгээ болгон гаргаж буй цонх. Одоо бидний хүргэж буй 181 үйлчилгээний цаана төрийн 23 байгууллага байгаа. E-Mongolia-д орохын тулд төрийн байгууллагууд цахимжих ёстой. Жишээ нь, архи согтууруулах ундаа зарах зөвшөөрөл авахын тулд цаана нь үүнийг олгодог төрийн байгууллагын зөвшөөрлийг цахимаар дуудах ёстой болдог. Үүнийг цахим хуудсаар авч болж байгаа ч гар утсаар холбогддог болгоход жаахан цаг авч байгаа. Ийм системүүдийг бага багаар холбоод, хөгжүүлэлтүүдээ нөхөөд хийгээд явж байна. - Энэ бүх технологийн хөгжүүлэлтийн монгол залуус, монгол компани хийж байгаа юу? - Тийм. E-Mongolia төсөл дээр Эстони улсын цахим засаглалын акедеми архитектур, загварчлал талаас зөвлөх үйлчилгээ өгч байгаа хэдий ч бүх шатны хөгжүүлэлтийн ажлыг монгол залуус, монгол компани хийж байгаа. - E-Mongolia гарсны дараа төрийн зарим нэг үйлчилгээ анхнаасаа огт шаардлагагүй үйлчилгээ байсан тухай инээдтэй бас харамсалтай мэдээг би саяхан цахим мэдэээллийн сайтаас уншсан. Одоогийн байдлаар төрийн үйлчилгээний хэдэн хувийг цахимжуулж чадаад байгаа вэ? Үлдсэнийг нь хэдэн жилийн дотор цахим болгох боломжтой вэ? - Төр иргэндээ үйлчилдэг субъект. Төрийн ажилтан бүр иргэнд үйлчлэх ажлыг дам болон шууд утгаар хийж байдаг. Энэ утгаараа хэдэн мянган төрийн үйлчилгээ бий. Иргэдийн авдаггүй төрийн үйлчилгээ ч хэдэн мянгаараа байдаг. Амьдралынхаа турш ганц удаа авдаг үйлчилгээ ч бий. Тухайлбал, төрсний гэрчилгээ, нас барсны тодорхойлолт гэх мэт. Бид судалгаа хийсний үндсэн дээр иргэдийн хамгийн их авдаг, ирэх таван жилд зайлшгүй авах 181 үйлчилгээг хамгийн түрүүнд цахим болгосон. 10 дугаар сарын нэгэнд E-Mongolia-г нээснээс хойш иргэд, хувийн хэвшил, төрийн байгууллагуудаас нэмж 592 төрийн үйлчилгээг нэн яаралтай цахим болгох хүсэлт ирсэн. 2021 онд энэ хүсэлтүүдийг ажил хэрэг болгон, төрийн 592 үйлчилгээг нэмж бүрэн цахимжуулан E-Mongolia руу оруулна. - Дээр дурдсан асуудлуудыг бүрэн шийднэ гэж тооцвол монголчууд хэдэн жилийн дараа утгаараа Цахим үндэстэн болохоор байна вэ? - E-Mongolia төслийн дизайн болон хөгжүүлэлтийг хийж эхэлж байхад технологийн асуудлууд дээр төвлөрч байсан. Эхний шатыг амжилттай хэрэгжүүлсний дараа энэ төсөл өөрөө засаглалын асуудал гэдгийг манай хамт олон, хэрэгжүүлж байгаа байгууллагууд ойлгож байна. Ямар нэг үйлчилгээг цахимжуулахад цаана нь заавал төрийн байгууллага, төрийн албан хаагч байдаг. Хамгийн наад зах нь бичиг хэргийн ажилтан байдаг. Төрийн байгууллагын энэ бүх үе шат бүр цахимжих нь чухал. Нөгөө талаас онлайнаар гарын үсгээ зураад, тоон гарын үсэг ашиглаж байхад бусад төрийн байгууллага үүнийг нь хүлээн зөвшөөрөхгүй, хүчин төгөлдөр гэж хууль эрх зүйн хувьд үзэхгүй бол цахим шилжилт хийж чадахгүй. Эстонийн цахим засаглалын академийн хийсэн судалгаагаар Монгол цахим үндэстэн болж, Эстони улс шиг бүрэн цахимжихад зургаан жил шаардлагатай гэж гарсан. Энэ бүхнийг хийхийн тулд нэн тэргүүнд экосистем, хууль эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх ёстой гэж Эстони улсын болон Оксфордын их сургуулийн судалгаа гаргасан. Үүний үндсэн дээр бид одоо гурван хуулийн төсөл дээр ажиллаж байна. 2020-2024 онд багтан цахим шилжилтийг хийж дуусган, Цахим үндэстэн болох зорилгын хүрээнд Төрийн цахим харилцааны тухай хууль, Мэдээллийн аюулгүй байдлын тухай хууль, Хувь хүний өгөгдөл хамгаалах хуулиуд удахгүй батлагдана. Энэ хуулиуд цахим шилжилтийн үндсэн суурь болно. Эдгээр хуулиар иргэн таны ямар мэдээлэл төрд байгааг мэдэх эрх, өөрийнхөө мэдээллийг хамгаалах, хянах эрх баталгаажна. - Хувийн хэвшилд мэдээллийн технологийн бизнес эрхэлж байгаа цөөнгүй залуустай ярилцаж байхад цахим аюулгүй байдлын тухай багагүй хөндөж байсан. Энэ бүхнийг зохицуулах гурван хуулийн төсөл яригдаж байгаа юм байна. Энэ хуулиуд хэзээ батлагдаж, амьдрал дээр хэрэгжиж эхлэх вэ? - Төрийн цахим харилцааны тухай хуулиар төрийн байгуулллагууд эрх зүй, хэм хэмжээг тодорхойлох юм. Жишээ нь, татварын байцаагч татвар бодохдоо тухайн хүний улсын бүртгэл дээр байгаа мэдээллийг харах шаардлагатай болно. Төрийн институтиуд ямар төвшинд иргэдийн мэдээллийг харж болохыг зохицуулна гэсэн үг. Хувь хүний өгөгдөл хамгаалах хуулиар (Personal data protection act) иргэдийн ямар мэдээлэл нээлтэй, эсвэл хаалттай, ямар мэдээлэл хязгаарлагдмал байхыг тогтоон, иргэний ямар мэдээллийг ашиглахдаа төр хувь хүнээс зөвшөөрөл авах ёстойг зохицуулна. Нөгөө талаас таны ийм хувийн мэдээллийг төрийн тийм байгууллагын ажилтан тэдэн сарын тэдэнд ийм зорилгоор ашигласан гэдэг мэдэгдэл E-Mongolia-р тань дээр ирдэг болно. Энэ бол ардчилал, хүний эрхийн суурь зарчим буюу миний ямар мэдээлэл төрд байгааг мэдэх эрх, мөн хувийнхаа мэдээллийг хамгаалах, хянах эрх цахим орчинд баталгаажна гэсэн үг. Эдгээр хуулийн төслийг бэлдэхдээ бид 40 гаруй улсын ижил төстэй хуулиудыг судлан харьцуулж үзсэн. Энэ ажилд багагүй хугацаа зарцуулсан. Энэ намрын УИХ-ын чуулганаар оруулах бодолтой байгаа. Бүр амжихгүй бол 2021 оны хаврын чуулганаар оруулж батлуулна. Мэдээллийн аюулгүй байдлын тухай хууль төслийнхөө хувьд нэршил нь өөрчлөгдөн 10 гаруй жил яригдаж байгаа ч одоо хүртэл батлагдаагүй. Жилээс жилд кибер аюулгүй байдлын нөхцөл байдал хурдтай өөрчлөгдөж байна. Ирээдүйд ямар ч технологи гарсан ашиглах боломжтой хууль байх ёстой. Иймээс энэ хуулийн төсөл дээр маш том багийг шинэчлэн байгуулж ажиллаж байна. Энэ гурван хууль манай мэдээллийн технологийн салбарын залуусын ярьдаг гол асуудлуудын суурь зохицуулалтыг хийнэ гэж бид үзэж байгаа. - Технологи бүгдэд тэгш боломж олгож байна. E-Mongolia-р дамжуулан хүртээмжтэй нийгмийг цогцлоох ямар санаачилгууд явж байгаа вэ? - Хөдөө, хот болон хот дотроо төвийн ба захын дүүргүүдэд цахим хуваагдал, боловсролын тэгш бус байдлын ялгаа улам гүнзгийрэх хандлагатай байгаа. Энэ бол бидний санаа зовоож байгаа асуудлуудын нэг. Иймээс хөдөө, орон нутаг, дүүргүүдээр сургалт хийж эхэлсэн ч хөл хорионы улмаас түр завсарлаад байна. Энэ сургалтаар бид иргэдэд үйлчилгээ үзүүлэх биш үйлчилгээг хэрхэн авах тухай сургалт, хичээлийг ялангуяа өндөр настнууд, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зааж эхэлж байсан. Үүнээс гадна операторын цэгүүдийг байуулан, тэнд сургагч багш нар ажиллаж иргэдэд цахим үйлчилгээг зааж өгнө. Иргэддээ ингэж мэдээлэл өгч, сургаж байж бид цахим шилжилтийг амжилттай хийнэ. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэддээ E-Mongolia үйлчилгээг яаж хүргэх вэ гэдэг дээр нэлээд санаа зовж байна. Тэр утгаараа хүртээмж талаасаа нэлээд анхаарч ажиллаж байна. Үүний нэг жишээ болж байгаа эхний арга хэмжээ бол Чимэгэ гэдэг хэрэгсэл, аппликэйшнийг E-Mongolia дээр оруулж байгаа. Үүнийг хэрэглэвэл таны утсан дээрээ ямар ямар функц байгааг танд хэлээд өгнө. Нөгөө талаас харааны бэрхшээлтэй хүн үйлчилгээ хайхдаа Siri ажиллуулдаг шиг дуу хоолойгоороо комманд өгөх боломжтой. Хөл хориотой холбоотой 10, 11 дүгээр сард 5600 иргэн иргэний үнэмлэх, жолооны үнэмлэх, гадаад пасспорт захиалсан. Бид Монгол Шуудантай хамтран нэг удаа иргэддээ үнэ төлбөргүй хүргэлт хийж өгч байна. E-Mongolia-г дагаад хөгжих ёстой хамгийн том салбар бол шуудан. Газрын зураг дээр байршлаа оруулаад хүргэлтийн цогц үйлчилгээ авдаг шинэ функцийг хийгээд хөгжүүлэлт нь бараг дуусч байна. Иргэд төрийн үйлчилгээ, тодорхойлолт, бичиг баримтуудаа цахимаар аваад Монгол Шуудан компаниар шууд хүргүүлэн авах боломжтой болж байгаа гэсэн үг. Энэ их түгжрэл дунд иргэд, аж ахуй нэгжийн цаг хугацаа, зардал мөнгийг хэмнэсэн давуу талтай үйлчилгээ болж чадна гэж бид харж байгаа. Энэ бүхэн E-Mongolia үйлчилгээний үндсэн концепц юм. Иргэдэд мэдлэг, мэдээлэл олгодог дэд бүтцийг E-Mongolia дээр шинээр оруулахаар ажиллаж байна. Тухайлбал, ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчдад хичээлийн гадуур нэмэлт мэдээлэл өгөх, Монгол Улсын хөгжлийн бодлогыг маш ойлгомжтой, богино, сонирхолтой байдлаар хүргэх, шатрын онлайн хичээл оруулах, фэйсбүүк дээр хувийн мэдээллээ хэрхэн хамгаалах гэх мэт хүний амьдралд хэрэгтэй мэдлэг түгээсэн контентууд удахгүй орж эхэлнэ. - Гадаадад байгаа монголчууд энэ бүх үйлчилгээг авч чадаж байгаа юу? - E-Mongolia дээр маш олон магтаал сайшаал ирж байгаа ч нөгөө талаасаа хамгийн том шүүмжлэл энд гардаг. Бид гадаадад байгаа монголчууддаа бүрэн үйлчилгээ үзүүлж хараахан чадахгүй байгаа. Иргэдийн мэдээллийг хамгаалах, иргэнээ таних ажил E-Mongolia-ийн хамгийн чухал хэсэг. Одоо байгаа хувилбар дээр иргэд утасны дугаар, тоон гарын үсэг, эсвэл Монгол Улсад хэрэглэдэг интернэт банкны эрхээр нэвтрэн орох боломжтой. Гадаадад олон жил амьдарч байгаа иргэдэд эдгээрийн аль нь ч байхгүй асуудал гарч байгаа. Бид Гадаад харилцааны яам, Тагнуулын ерөнхий газар, Улсын бүртгэлийн газартай хамтарсан ажлын хэсэг байгуулж, тухайн иргэнээ зайнаас таних асуудал дээр ажиллаж байна. Нэгэнт систем дээр амжилттай өөрийгөө таниулсан иргэн дэлхийн хаана ч байсан Монгол Шуудан компанийн олон улсын илгээмжийн үйлчилгээгээр бичиг баримтаа авах боломжтой болно. Гадаадад олон жил амьдраагүй, жишээ нь түр хугацаанд сурахаар явсан залуус интернэт банкны эрхээр ороод төрийн үйлчилгээг цахимаар авахад ямар ч асуудалгүй. Иргэд E-Mongolia руу гурван чиглэлээр ханддаг. Магтаал сайшаал, шүүмжлэл, бас санал хүсэлт. Цаг хугацаа хэмнэсэн, төрийн хүнд суртлаас ангид үйлчилгээ авсан хүмүүс маш ихээр талархлаа илэрхийлдэг. Монголдоо ирээгүй олон жил болсон хүмүүсийн хувьд дээрх асуудал үүсч байгааг бид шийдэхээр ажиллаж байгаа. Эдгээр иргэдийн зүгээс багагүй шүүмжлэл ирдэг. Бид үүнийг хүлээн зөвшөөрөх ёстой. Гадаадад байгаа иргэдээ орхигдуулж болохгүй. Аль болох шуурхай ажиллахыг хичээж байна. Өнөөдөр өглөө бид иргэдийн санал хүсэлтийг шүүж үзэхэд Мэргэжлийн хяналтын газрын долоон төрлийн зөвшөөрлийг цахим болгож өгөөч гэдэг хүсэлтүүд байсан. Газар авах, аялал жуулчлалын бизнес эрхлэх зөвшөөрөл, бар нээх гэх мэт олон шатлалт үйлчилгээний эрхийг цахимжуулаад өгөөч гэдэг хүсэлтүүд багагүй ирж байна. Энэ дээр иргэн тухайн хүсэлт цахимаар өгсний дараа асуудал нь аль төрийн байгууллагын ямар албан хаагч дээр явж байгааг харж хянадаг функц оруулахаар ажиллаж байна. Төр зөвшөөрөл өгөхийн тулд хуулийн хүрээнд яах аргагүй иргэн, аж ахуйн нэгжийг шалган баталгаажуулах процесс явагддаг. Энэ процесст хугацаа шаардагддаг. Төрийн байгууллагын нэг мэргэжилтэй биш хэд хэдэн мэргэжилтэн шалгасны дараа даргын зөвшөөрөл гардаг. Энэ процесс хэн дээр, ямар шатанд явж байгааг иргэн, аж ахуйн нэгж цахимаар харж хянах боломжтой болно гэсэн үг. - Сонирхолтой, чухал мэдээлэл өгсөн танд баярлалаа! [/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Дэлгэрэнгүй
webd logo

Мэдэгдэл

[vc_row][vc_column][vc_column_text]Тагнуулын ерөнхий газрын Мэдээллийн аюулгүй байдлын газар, Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн газар, Үндэсний дата төв Улсын төсөвт үйлдвэрийн газар мэдээллийн аюулгүй байдлын талаар хамтарсан мэдэгдэл гаргалаа. Тус мэдэгдэлд дурдсанаар, 2020 оны 12 дугаар сарын 09, 10-ны өдрүүдэд Монгол Улс руу, тухайлбал Үндэсний дата төв болон төрийн байгууллагууд руу чиглэсэн цахим халдлагын талаар гадаадын сайтуудад мэдээлэл гарлаа. Мэдээллийн утга нь “LuckyMouse” гэж нэрлэгдэх халдлагын бүлэг Windows үйлдлийн системийн “CVE-2017-118822” цоорхойг ашиглан халдах оролдого хийсэн тухай бөгөөд халдлага үйлдэхдээ тухайн байгууллагын ажилтнууд руу хортой код бүхий цахим шуудан илгээх, ашигладаг программ хангамжаар нь дамжуулах арга замуудыг ашигласан тухай өгүүлжээ. Энэ төрлийн халдлагын оролдлогуудыг Үндэсний дата төв 2020 оны 3 дугаар сараас хойш илрүүлэн холбогдох байгууллагад мэдэгдэх, таслан зогсоох арга хэмжээ авч байна. Энэ хүрээнд Эйблсофт ХХК 2020 оны 5 дугаар сард арга хэмжээ авч, халдлага үйлдэх нөхцөлийг арилгасан талаар өөрсдийн цахим хуудсаараа мэдэгдсэн. Төрийн байгууллагын мэдээллийн аюулгүй байдлыг тухайн төрийн байгууллага өөрсдөө хариуцан ажилладаг бөгөөд Тагнуулын ерөнхий газрын Мэдээллийн аюулгүй байдлын газар нь төрийн нэгдсэн сүлжээний аюулгүй байдлыг, Үндэсний Дата төв нь төрийн байгууллагын системийн тасалдалгүй найдвартай ажиллагааг хариуцан ажилладаг. Засгийн газраас тогтоосон журмын дагуу төрийн цахим мэдээлэл солилцох дэд бүтэц нь нэгдсэн хамгаалалтад байдаг. Монгол Улс болон Үндэсний дата төв руу чиглэсэн зорилтот /target/ халдлага 2013 оноос эрчимжиж эхэлсэн бөгөөд холбогдох байгууллагууд тухай бүрт нь халдлагатай холбоотой арга хэмжээг авч төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагуудтай хамтран ажиллаж, таслан зогсоож байгаа болно. Үндэсний дата төв руу сүүлийн зургаан сарын хугацаанд өдөрт дунджаар 66 сая орчим хандалт хийгдэж байгаагаас 14,600,000 орчим нь халдлагын шинжтэй гэж бүртгэгддэг. Цаашид цахим шилжилт, мэдээллийн аюулгүй байдлыг хангах чиглэлээр эрх зүйн орчныг хангах чиглэлд Хувь хүний мэдээлэл хамгаалах тухай, Нийтийн мэдээллийн системийн тухай, Цахим аюулгүй байдлын тухай багц хуулийн төслийг боловсруулж 2021 оны 1 дүгээр улиралд багтаан батлуулахаар төлөвлөж байна. Цахим халдлагууд нь зөвхөн төрийн байгууллага, ажилтнуудаас гадна иргэд, хувийн хэвшлийн байгууллагуудад мөн чиглэсэн байдаг тул дараах анхан шатны алхмуудыг мөрдөж хэвшихийг зөвлөж байна. Компьютер, гар утас болон бусад ухаалаг болон сүлжээний төхөөрөмжүүдийн үйлдлийн систем, хэрэглээний программ хангамж, вирусын эсрэг программуудын шинэчлэл/update-г цаг тухайд нь болон автоматаар хийж байх. Хортой код, компьютерийн вирусын эсрэг программ хангамж тогтмол ашиглах. Интернэтээс үл мэдэгдэх, найдваргүй эх сурвалжаас программ, тоглоом татахгүй байх. Байгууллагууд өөрийн интернэт сүлжээ, цахим шуудангийн хэрэглээнд хяналт тавьж сэжигтэй үйлдэл, хортой кодоос хамгаалах арга хэмжээ авах. Цахим шуудангаар ирсэн сэжигтэй мэйл түүний хавсралтыг нээхгүй байх. Гэрээсээ цахимаар ажиллах үед мэдээллийн аюулгүй байдлыг сайтар анхаарч, компьютерийг гэр бүлийн гишүүдтэй хамтран ашиглахгүй байх, ашигласан үед тусдаа хэрэглэгчийн эрхээр орж байхыг тус тус зөвлөж байна.   Тагнуулын ерөнхий газрын Мэдээллийн аюулгүй байдлын газар Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн газар Үндэсний дата төв Улсын төсөвт үйлдвэрийн газар [/vc_column_text][vc_column_text][/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Дэлгэрэнгүй

Showing 1-9 of 217 results